Sıfırdan Kibergüvenlik: Kapsamlı Bir Öğrenme Merkezi

İnternette kibergüvenliğe giriş yapmak isteyenler için sayısız kaynak var, ama çoğu ya çok dağınık ya da İngilizce bilgisi yeterli olmayanlar için erişilmez durumda. Kibertəhlükəsizlik & Ethical Hacking adlı proje tam olarak bu boşluğu doldurmak için kuruldu: Azerbaycan dilinde, sıfırdan başlayan birinin elinden tutup ilerleyebileceği, kürasyonu yapılmış bir öğrenme merkezi.

Ne, teknik olarak?

Bu bir web sitesi değil, bir Notion database. Bir hub sayfası ve ona bağlı 18 satır — her satır kendi başına bir bölüm sayfası. Yapı düz: hub + 18 yaprak, ikinci bir derinlik seviyesi yok. Bölümler ağaç şeklinde dallanmıyor, numaralandırılmış bir sıra izliyor — yani bir kitabın bölümleri gibi baştan sona okunabiliyor.

İçinde ne var?

Toplam 21.579 kelime, 16 numaralandırılmış bölüm artı iki dilli bir müfredat sayfası:

• Roadmap & Öğrenme Yolu — mərhələli bir yol xəritəsi

• Əsas Anlayışlar & Terminologiya — OSI modeli, protokoller, CIA üçlüsü, saldırı türleri

• Alətlər & Proqramlar — 10 kategoride araç kataloğu

• Kurslar & Resurslar — kurs, kitap, makale listesi

• Praktika Platformaları — TryHackMe, HackTheBox, CTF, bug bounty

• Sertifikatlar — seviyeye göre + güncel sınav kodları

• Karyera Yolları — saldırı (offensive) ve savunma (defensive) roller

• İrəliləmə İzləyicisi — checkbox'lı ilerleme takipçisi

• Əlavə Mənbələr — haber, YouTube, topluluk kaynakları ve standartlar

• Önəmli Qeydlər — etik ve hukuki çerçeve

• Laboratoriya Qurulumu — izole edilmiş sanal makine lab kurulumu

• OWASP Top 10:2025 — güncel 10 web riski

• Müdafiə və Aşkarlama — blue team, NIST CSF, MITRE ATT&CK

• Hesabat Yazma — pentest raporu, CVSS puanlama

• Lüğət — ~105 terim, 8 kategoride

• AI və LLM Təhlükəsizliyi — LLM Top 10, Agentic Top 10

• Syllabus — 16 haftalık program, hem İngilizce hem Azerbaycan dilinde

Bu altı bölümün (Laboratuvar Kurulumu'ndan AI/LLM Güvenliği'ne kadar) tamamı bu projenin son çalışmasında sıfırdan yazıldı.

Bir wiki değil, kürasyon edilmiş bir kataloğun

Burada önemli bir ayrım var: bu hands-on teknik bir wiki değil. 21.000 kelimelik içerikte sadece birkaç kod bloğu var — bunun yerine ~500 tablo satırı ve 203 dış bağlantı. Yani projenin asıl değeri anlatımda değil, seçimde saklı: hangi kaynağın güvenilir olduğunu, hangi platformun gerçekten işe yaradığını, hangi sertifikanın kariyer için anlamlı olduğunu önceden elemiş olması.

Bu tür bir link kataloğunda en kritik kalite göstergesi linklerin sağlığı. Şu anda 0 ölü link bildiriliyor — küçük bir detay gibi görünse de, yüzlerce dış bağlantı içeren bir kaynak için bu, düzenli bakım yapıldığının kanıtı.

Editoryal prensipler

Projenin en dikkat çekici tarafı, güvenlik içeriğine yaklaşımındaki disiplin:

• Saldırı tekniği anlatan her sayfada "sadece izinli test ortamlarında" uyarısı var

• Çalışır durumda exploit kodu yok — mekanizma ve savunma anlatılıyor, silah verilmiyor

• Her saldırı konusunun karşılığında bir tespit (detection) yöntemi de var

• Her sayfada "son güncelleme" tarihi ve kaynakça bölümü bulunuyor

Bu, "burada her şey var" tavrı yerine "burada ne olduğunu ve nereden geldiğini biliyoruz" tavrını yansıtıyor.

Nelere dikkat etmek gerekir?

Kaynağın kendisi de dürüstçe üç zayıf noktasını işaretliyor:

• Fiyatlar ve maaşlar zamanla eskir. Araçlar ve sertifikalar bölümündeki ~40 fiyat, kariyer bölümündeki İngiltere maaş verileri tek tek doğrulanmamış — her üçünde de uyarı notu var, ama rakamların kendisi kaynağa bağlı bilgi.

• Hukuki referans onay istiyor. Bir sayfadaki ceza kanunu maddeleri, yetkili birine danışılmadan alınmamalı.

• İki dilli müfredat ayrışabilir. İngilizce ve Azerbaycan dili versiyonları aynı içeriğe sahip, ikisinde de "birini değiştirince diğerini de güncelle" notu var — ama bunu otomatik garanti eden bir mekanizma yok.

Kimler için?

Kibergüvenliğe Azerbaycan dilinde, güvenilir ve derli toplu bir kapıdan girmek isteyen herkes için — özellikle saldırı ve savunma rollerini birlikte görmek, sertifikaların gerçek karşılığını anlamak ya da kendi ilerlemesini bir checklist üzerinden takip etmek isteyenler için değerli bir başlangıç noktası.

Kaynağın tamamına şu adresten ulaşabilirsiniz: cyberethical.notion.site